Vooroordelen

Iedereen categoriseert. Dit betekent dat je de (sociale) wereld om je heen indeelt in bepaalde groepen, types en soorten mensen. Maar dit wil niet zeggen dat je dit zomaar kunt negeren en hier niets mee hoeft te doen.

Bewustzijn

Voor Critical Mass is de eerste stap altijd bewustzijn. Waarom doe ik wat ik doe? Categoriseren gaat immers heel snel en vaak onbewust; in een oogwenk bepaal je wat voor type iemand is. Niet zijzelf, maar jij bepaalt in wat voor hokje hij of zij past en of jullie op elkaar lijken of juist verschillend zijn.

Daarbij deel je niet alleen anderen maar ook jezelf in deze categorieën in. Hierdoor ontstaan twee groepen: de eigen groep (wij) en de anderen (zij). De overeenkomsten tussen mensen in dezelfde groep worden benadrukt, terwijl de verschillen met anderen worden uitvergroot.

Aan dit wij-zij-denken wordt vaak een waardeoordeel toegevoegd: de eigen groep is leuker, beter, mooier, slimmer en interessanter dan de andere. Dit resulteert in stereotypen en vooroordelen die de interactie tussen mensen bemoeilijkt en resulteert in sociale ongelijkheid die zich uit in hele concrete, serieuze gevolgen.

Zoals niet worden uitgenodigd op sollicitatiegesprek vanwege je achternaam, niet serieus worden genomen als onderzoeker vanwege je huidskleur, een te laag schooladvies krijgen vanwege je biculturele achtergrond, maar ook de racistische karikatuur van zwarte piet – allemaal voorbeelden van institutioneel racisme. Lees onder andere hier wat het is en wat je er zelf aan kunt doen.

zelf op onderzoek

Binnen ons scholenproject VRIEND&VIJAND onderzoeken leerlingen hoe verschillende mensen en groepen te maken hebben met discriminatie. Leerlingen ontdekken dat op basis van verschillende redenen – het zij hun huidskleur, afkomst, religie, seksuele voorkeur, handicap, sociaaleconomische positie, levensstijl etc. – niet iedereen in onze samenleving gelijke kansen heeft en krijgt, en hierdoor ook niet iedereen hetzelfde meemaakt.

Met de Implicit Association Test kunnen volwassenen onderzoeken welke verborgen voorkeuren zij hebben t.o.v. mensen met een lichte dan wel een donkere huidskleur. Met Streepje Voor kunnen deelnemers meedoen aan een publiek onderzoek naar privileges en zichzelf vergelijken met andere deelnemers. Met Met andere ogen onderzoeken deelnemers middels VR verschillende situaties van sociale uitsluiting waarbinnen zij zelf een rol hebben: ze ervaren zowel de positie van het slachtoffer als van de omstander, om zo concreet te kunnen werken aan nieuwe handelingsperspectieven. Binnen veel van onze andere projecten, zoals ons scholenproject Verhaal van een vluchteling, staan juist weer échte ontmoetingen met ‘de ander’ centraal.

Luc Lauwers

Projectleider

Benieuwd naar hoe Critical Mass vooroordelen bespreekbaar maakt? Neem contact op met Luc.

Of bekijk de rest van ons team

Projecten met dit thema