Racisme

Als er één onderwerp gevoelig ligt, dan is dat wel racisme. Zowel in de politiek als daarbuiten. Van het Sinterklaasfeest en straatnamen tot migratie en vluchtelingen; alles staat vandaag de dag ter (felle) discussie.

Expliciet racisme

Juist omdat het zo gevoelig ligt, vinden veel mensen het moeilijk om hier goed mee om te gaan. Bijna niemand wordt graag racist genoemd. Dat mensen zo fel reageren op een beschuldiging van racisme, komt doordat er een taboe heerst op expliciet racisme, waarbij mensen daadwerkelijk vinden dat het ene ‘ras’ inferieur is aan het andere. Maar racisme is meer dan dat. Er zijn vele andere associaties, meningen of gedragingen die je niet terugvindt in Mein Kampf, maar die wel degelijk onder verschillende definities van racisme vallen.

Impliciet racisme

Tegenover expliciet racisme staat bijvoorbeeld impliciet racisme. Ook als je op bewust niveau geen voorkeur hebt voor de ene groep boven de andere, kun je onbewust toch andere en soms zelfs negatieve associaties hebben bij bepaalde groepen mensen. Met de Implicit Association Test kun je kijken in hoeverre dat ook voor jou geldt. De impliciete voorkeuren die deze test meet zijn het resultaat van ervaringen en beelden die je van jongs af aan hebt meegekregen.

Institutioneel racisme

Daarnaast wordt er veel gesproken over institutioneel racisme. De hoofdrolspeler in de film ‘Dear White People’ van het Amerikaanse Democracy Now definieert dit als volgt: “Black people can’t be racist. Prejudiced, yes. But not racist. Racism describes a systematic advantage based on race. Black people can’t be racist since we don’t stand to benefit from such a system.”

Institutioneel racisme zie je bijvoorbeeld terug op de arbeidsmarkt: voorbeelden te over van situaties waarin werkgevers de voorkeur geven aan mensen met een ‘Nederlandse’ achternaam boven sollicitanten met een ‘niet-Nederlandse’ achternaam of uiterlijk. Of waarin mensen wel worden aangenomen, maar weinig doorgroeimogelijkheden krijgen. Maar denk ook aan lagere verwachtingen binnen het onderwijs of aan etnisch profileren, zowel door politieagenten als bij uitgaansgelegenheden.

Zoektocht

Als Critical Mass brengen we mensen op een creatieve manier (weer) met elkaar in gesprek. Niet door te vertellen wat mensen moeten zeggen, vinden of denken, maar wel door een persoonlijke zoektocht en kritische (zelf)reflectie te faciliteren. Ook – of misschien wel juist – wanneer die zoektocht leidt tot ongemakkelijke feiten. We confronteren je met verborgen voorkeuren en (onderhuids) racisme. We onderzoeken de rol die geschiedenis, cultuur en macht daarbij spelen en zoeken naar duiding door opinie en debat. We nodigen jou uit om met ons op onderzoek te gaan, omdat bewustwording de eerste stap is naar verandering.

Luc Lauwers

Projectleider

Neem contact op met Luc, om meer te leren van wat Critical Mass doet om racisme tegen te gaan.

Of bekijk de rest van ons team

Projecten met dit thema