Een humaan asielbeleid begint bij een beetje moed

Zakt jou de moed in de schoenen of verzamel je genoeg moed om kritisch naar jezelf, de ander en de berichtgeving te kijken en ga jij het gesprek aan?

We snappen het als de moed je soms in de schoenen zakt wanneer je naar de berichtgeving rondom Ter Apel kijkt, de demonstranten bij de opvangcentra ziet staan die ‘hun omgeving willen beschermen tegen verovering van buitenstaanders’ en het beleid dat nog steeds veel te wensen overlaat. We leven in een tijd waar polarisatie en haat de overhand nemen en beeldvorming in de media doet daar nog een schep bovenop. Toch willen we je nogmaals vragen om vol te houden, beter te doen, om mensen met reden om te vluchten als medemens te zien en te handelen vanuit compassie en rechtvaardigheid. Hier is moed voor nodig. Moed om het gesprek te blijven voeren. Het gesprek met jezelf, met je omgeving en de politiek.

Moed om kritisch naar jezelf te kijken

De eerste stap om deel te nemen aan dit maatschappelijk debat is om te onderzoeken en kritisch te bevragen wie je zelf bent en welke positie jij hebt binnen de systemen en debatten. Welke privileges heb je wel of niet en wat is jouw rol (als omstander) en verantwoordelijkheid?

Een werkvorm waar je gratis gebruik van kunt maken om je bewust te worden van wat je (on)bewuste gedachten zijn, welke processen er omgaan in je hoofd en wat het verschil is tussen iets expliciet vinden of iets impliciet denken is de Impliciete associaties test. Deze vind je hier.

Moed om nieuwgierig te zijn

Ook nodigen we je uit voor wederzijdse nieuwsgierigheid, kennismaking en perspectiefuitwisseling. Een mooi voorbeeld hiervan is verslaggever Danny Ghosen, die in Danny´s Wereld het gesprek aangaat met zowel de mensen die protesteren bij Ter Apel als de mensen op de vlucht die naar Ter Apel zijn gekomen om asiel aan te vragen. Hij nodigt uit om de mens achter de persoon op de vlucht te leren kennen.

Breng empathie en begrip op voor de ander. Dit kan bijvoorbeeld ook aan de hand van onze gratis dilemmagame Keuzestrijd. In deze game kun je ervaren voor welke moeilijke keuzes mensen in oorlog komen te staan. Of door het onderdeel Online ontmoetingen, waar je vragen kunt stellen aan drie Syriërs met hun eigen vluchtverhaal. Ook is het mogelijk om de gratis lesbrief die hierbij hoort in te zetten in de klas. Deze download je hier.

Moed om kritisch naar berichtgeving te kijken

Verder hopen we dat iedereen kritisch blijft op de berichtgeving van media. Word je bewust van framing, neem niet zomaar alles aan als waarheid en ga met een kritische blik op zoek naar aanvullende mediakanalen, data en feiten. Het Humanistisch Verbond stelde een handige lijst op om vanuit een humanistisch perspectief naar het debat te kijken inclusief een lijst met mythes versus de feiten in het asieldebat. Deze vind je hier.

Wil je meer leren over framing en mediawijsheid? Dan kan onze online-installatie: De Nieuwsmaker je verder helpen. Met de Nieuwsmaker stel je je eigen nieuwsitem samen rondom een maatschappelijk onderwerp en duik je op een interactieve manier in de wereld van berichtgeving. Hier vind je meer informatie over het worden van een kritische nieuwsgebruiker.

Moed om het gesprek te blijven voeren

Zodra je kritisch naar jezelf hebt gekeken, je open hebt gesteld voor andere perspectieven en je bewust bent van de invloed van media is het tijd om het gesprek te starten. Bij Critical Mass geloven we dat dan pas de échte verandering begint. Wanneer je je nek uitsteekt en het gesprek aangaat en blijft voeren met je vrienden, huisgenoten, ouders en collega’s. Met de docent op school en met je leidinggevende. Ben je benieuwd welke stappen je concreet kunt ondernemen om het gesprek hierover te starten? Dan vind je hier een aantal handelingsopties.

Ben je docent of actief binnen het onderwijs en wil jij het gesprek in de klas aangaan over dit soort thema’s? Dan sluit onze training ‘Omgaan met polarisatie en wij-zij-denken in de klas’ erg goed aan. Hiermee creëer je een klassenklimaat waarin iedereen zich veilig voelt en ga je direct aan de slag met het oefenen van gesprekstechnieken en werkvormen met behulp van interactieve dilemmagames en een trainingsacteur.

Naast dat je het gesprek voert met de mensen in jouw directe omgeving en/of op school is het ook van groot belang om het gesprek te voeren op grotere schaal. In dit artikel vind je een aantal handige tips van OneWorld over hoe jij jouw verontwaardiging over Ter Apel om kunt zetten in actie. Denk bijvoorbeeld aan het bijwonen van een demonstratie zoals de nationale demonstratie van het Afrikaans Vluchtelingencollectief op dinsdag 13 september, het benaderen van politici of het tekenen van een petitie.

 

Ben jij moedig genoeg en wil jij het gesprek starten over thema’s als diversiteit, inclusie en gelijkwaardigheid? Neem dan contact op met Karin Lachmising door te mail naar karin@criticalmass.nl. We praten graag met je verder voor wat we voor elkaar kunnen betekenen.

 

van omstander naar upstander

Sinds 2018 gaan we o.a. met onze installatie Met andere ogen op een interactieve manier door heel Nederland het gesprek aan over racisme, uitsluiting en discriminatie. Door middel van Virtual Reality krijg je een inkijkje in verschillende situaties van sociale uitsluiting. We maken blinde vlekken zichtbaar en ongemak bespreekbaar. We geven een stem aan verschillende groepen en leggen vooroordelen en stereotyperingen bloot.

Sinds kort hebben we deze ervaring uitgebreid en daar zijn we enorm trots op! We hebben een vorm ontwikkeld waarmee je door de Met Andere Ogen niet alleen bewustwording creëert van de verschillende perspectieven, aannames, vooroordelen en coping mechanismen, maar deze ook gaat doorbreken en wegnemen voor een diverse en inclusieve werkomgeving. Tijdens onze verdiepingstrainingen krijg je praktische tools aangereikt om te oefenen met het stellen van grenzen en uit te nodigen voor het gesprek voor een inclusieve omgeving.

Door het oefenen van gesprekstechnieken samen met een ervaren gesprekstrainer krijg je meer vertrouwen om lastige thema’s niet uit de weg te gaan maar juist bespreekbaar te maken. Je gaat naar huis met een gevulde toolbox met direct toepasbare werkvormen, ontworpen om iedereen aan het woord te laten en de werkomgeving veilig te houden voor iedereen. We stimuleren hiermee de actiebereidheid waardoor je vanuit een gelijkwaardige basis met zijn alle aan een inclusieve werkomgeving werkt. Van omstander naar upstander dus!

Meer informatie over Met Andere Ogen vind je hier

Ben je benieuwd geworden naar een paar van deze praktische tips? Lees dan hieronder verder voor welke stappen jij zelf kunt nemen in lastige situaties als individu of als organisatie.

het begint met ervaren

10 jaar geleden ben ik ooit gestart als vrijwilliger bij Critical Mass. Er was een 10daagse uitwisseling voor een Erasmus+ programma samen met een Belgische, Tsjetsjeense en Palestijns- Israëlische partner. We gingen in die 10 dagen verschillende kunstvormen inzetten en daarover leren. Het jaar dat ik voor het eerst meedeed verdiepten we ons in ‘Het theater van de onderdrukten’, een methode van Augusto Boal. Dit is een methode waar je spel en theater inzet om lastige situaties te onderzoeken en uit te beelden. Vervolgens ga je met het publiek in gesprek over de mogelijkheden binnen de situatie met als doel om de situatie te veranderen, maar ook om te kijken wat je kunt doen om te zorgen dat deze situaties niet meer plaatsvinden. Dit is precies wat Critical Mass nu nog steeds doet en wat ik zo mooi vind: ervaringsleer: vanuit een gezamenlijke ervaring reflecteren en zoeken naar alternatieven.

#1 ga het gesprek aan

Om een inclusieve klas te creëren is het belangrijk om open in gesprek te gaan over discriminatie, vooroordelen en diversiteit. Denk samen met je klas hierover na en ga het gesprek erover aan. Hierin kan het helpen toegankelijke gespreksstarters te gebruiken: bekijk filmpjes, praat over het laatste nieuws of doe een spel. Er zijn veel verschillende manieren om gesprekken over discriminatie en diversiteit op gang te laten komen. Nodig je leerlingen/studenten uit om hun mening over de verschillende thema’s te geven. Wanneer er weerstand in de klas ontstaat, vraag hen daarop te reageren. Er zijn veel handige, interactieve tools die dienen als gespreksstarters om te praten over moeilijke onderwerpen. Een aantal voorbeelden van (gratis) werkvormen vind je op ons webportal www.uitdeklas.nl.

Integrale veiligheidscoördinator van mboRijnland, Susan Sants, leerde de online balgame Catch! een aantal jaren geleden kennen via Expeditie VRIEND&VIJAND. Nog steeds wordt de game ingezet als gespreksstarter als het gaat over een inclusief school- en klassenklimaat en wordt de game gespeeld door zowel leerlingen als medewerkers van het mboRijnland. Susan vertelt ons meer over haar ervaringen met de game en wat deze manier van ervarend leren teweeg brengt.

hoe ga je met elkaar om?

We zijn al een flinke tijd bezig met het nastreven van een veilig en inclusief schoolklimaat op het mboRijnland. Zo hebben we een aantal jaar geleden de VRIEND&VIJAND expeditie op twee locaties ingezet in het begin van het schooljaar. Dit is een rondreizend, interactief project van Critical Mass met vijf ‘confrontatiecontainers’ voor leerlingen en docenten. We wilden onze eerstejaars laten nadenken over: ‘Hoe ga je met elkaar om?’ en ‘Hoe kan jouw gedrag een ander beïnvloeden?’ Dit hebben we inmiddels voortgezet met VRIEND&VIJAND in de klas, waar we de dilemmagames inzetten om het gesprek over gedragsregels aan te jagen.

Nu de scholen weer van start zijn gegaan na een roerige periode met veel wisselende maatregelen en een lange periode van thuisonderwijs geven docenten aan dat: ‘Hoe ga je met elkaar om op school?’ een beetje is weggezakt. Leerlingen moeten weer wennen aan de drukte om hen heen en zijn soms vergeten hoe je respectvol met elkaar omgaat. Het communiceren verloopt lastiger en er zijn kortere lontjes. Deze activerende werkvorm is een mooie tool zijn om gesprekken op een laagdrempelige manier op tafel te krijgen en om ervaringen te delen over wat er speelt.

gratis Activerende werkvorm

Om docenten in deze tijd te ondersteunen bieden we een gratis activerende werkvorm aan om het groepsgevoel in de klas te versterken.

De werkvorm die we ter beschikking stellen geeft je als docent inzicht in wat goed gaat en wat minder goed gaat in de klas. Je kunt zelf het onderwerp kiezen en deze bijvoorbeeld toespitsen op de sfeer in de klas, of hoe het is om weer fysiek aanwezig te zijn. Je haalt op een veilige manier op wat er speelt in jouw klas rondom een bepaald thema. Dit kun je gebruiken als een gespreksstarter en het ondersteunt bij het afspreken van gedeelde omgangsvormen. Je krijgt op een laagdrempelige manier inzicht op verschillende perspectieven binnen jouw klas.

De werkvorm is geschikt voor alle niveaus en leerjaren van VO- en mbo scholen en bestaat uit twee onderdelen:

  1. De rode en de groene doos (les 1)
  2. Gesprek aan de hand van stellingen (les 2)

Enthousiast geworden? Download de activerende werkvorm hier.

PROJECT EUROPE

“We proberen ieder jaar Project Europe terug te laten komen. In deze projectweek behandelen we onder andere de thema’s vluchten, migreren, integreren, oorlog, inclusie en exclusie. Helaas ieder jaar weer actuele thema’s. Leerlingen gaan tijdens deze projectweek aan de slag met het vormen van hun mening en komen op allerlei manieren in aanraking met het debat, het beleid en met de mensen. Zo bezoeken ze bijvoorbeeld een AZC, komen er gastsprekers langs en spelen ze scenariogames.”

Nieuwe groepjes

“Eigenlijk was het gelijk al enorm leuk. In de eerste les werden namelijk de groepjes gevormd. In beide klassen zijn er altijd dezelfde groepjes studenten die dingen samen ondernemen of met elkaar optrekken. Het zijn ook alle twee klassen met veel verschillende (culturele) achtergronden, leeftijden en levensfases. Zo zit er iemand in de klas die al een kindje heeft en de ander is pas 16 en is hier nog helemaal niet mee bezig. Doordat de studenten in het begin een aantal vragen moesten invullen kwamen ze allemaal in een ander groepje terecht dan waar ze normaal in zouden gaan zitten. In het begin werd er een beetje tegengesputterd en vonden sommige het een beetje spannend maar ze gingen er toch mee aan de slag.”

‘Het is alweer een poos geleden maar ik liep een keertje langs het kantoor van Critical Mass en zag allerlei posters over maatschappelijke onderwerpen. Ik was nieuwsgierig en werd enthousiast en dacht: ik klop gewoon aan! We hebben even gekletst en we bleken veel raakvlakken te hebben. Later kreeg ik een berichtje of ik mee wilde werken aan een campagnebeeld voor een nieuw project. En dat hebben we gedaan.

Bij het maken van het campagnebeeld hebben we multiperspectiviteit als uitgangspunt genomen en hebben we daar verschillende onderwerpen aan gekoppeld. Dit zie je bijvoorbeeld rechts van het midden goed terug. Hier zit een poppetje op de grond met verschillende spiegels om zich heen. Dit gaat letterlijk over verschillende perspectieven en over hoe je naar jezelf kijkt en hoe je omgeving naar je kijkt. Hier gaan studenten tijdens Code MBO dan ook mee aan de slag. Ze onderzoeken samen met hun medestudenten hun eigen kijk op de wereld en die van anderen, stappen in andermans schoenen en worden aangespoord om situaties van verschillende kanten te bekijken.

Rechts daarvan zie je een poppetje met twee personen die op de schouders zitten. Dit gaat over beïnvloeding. Hoe beïnvloed jouw omgeving, maar ook bijvoorbeeld de media, jouw kijk op de wereld? Ook hier gaan studenten in Code MBO veel mee aan de slag. Ze leren onderscheid maken tussen meningen en feiten en komen erachter hoe media vaak bepaalt hoe je naar situaties kijkt. Dit doen ze o.a. door hun eigen nieuwsitem samen te stellen.

Verder zie je een poppetje in het midden staan met heel veel verschillende identiteiten ineen. Aan de ene kant kan het een scholier zijn, maar ook een sporter. Het kan een man zijn of een vrouw en alles daartussenin of daarbuiten. Het kan allemaal en die diversiteit wilden we hier dan ook graag aan de studenten meegeven. Tijdens Code MBO wordt er veel aandacht besteed aan het creëren van een veilige basis door elkaars mening en ideeën te respecteren. Zo leren de studenten zichzelf en hun klasgenoten beter kennen.

Tot slot heb ik met het algehele beeld geprobeerd een compositie te maken met verschillende lagen en verschillende mogelijkheden om ernaar te kijken. Ik wil een gevoel oproepen bij de kijker en duidelijk maken dat perspectief niet altijd klopt en het soms onduidelijk kan en mag zijn. Ook komen de planeten telkens terug. Dit gaat echt over andere werelden en het ‘onontdekte’.

En zo zitten er nog veel meer gedachten achter eigenlijk alles in het beeld. Allemaal aansluitend bij het project en thematieken die aansluiten bij de belevingswereld van de studenten.

Wat zie jij?

 

Code MBO

In navolging van hun Franse ambtgenoot, hebben onze onderwijsministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven scholen gevraagd om aandacht te besteden aan de moord op de Franse leraar Samuel Paty en stil te staan bij het belang van de vrijheid van meningsuiting. “Op welke manier dan ook het beste past, laten we ons solidair tonen.”

Op het eerste zicht een logisch, bijna voor de hand liggend verzoek dat wij als Critical Mass bovendien dringend onderschrijven.

Toch is het belangrijk om rekening te houden met de complexiteit van dit verzoek. Niet alleen vanwege de praktische uitvoering hiervan en de belangrijke keuzes die hieraan ten grondslag liggen, maar vooral omdat deze heftige gebeurtenis nogal wat impact heeft of kan hebben op je eigen docentschap en de rol die jij voor jezelf weggelegd ziet waar het gaat om maatschappelijke vraagstukken.

Een schoolklas bestaat uit gemiddeld 25 leerlingen met allemaal een eigen mening. Daarnaast brengt elke leerling op hun beurt weer 25 gezinnen, families, opvoedingspatronen en een veelvoud aan identiteiten en eigen ervaringen met zich mee, die allemaal meespelen wanneer je het gesprek opent over ‘vrijheid’ en de grenzen die hier automatisch ook bij komen kijken.

Gebaseerd op onze ervaringen op uiteenlopende middelbare scholen en mbo’s, willen we daarom graag een aantal belangrijke observaties delen:

  • Weet waar jij zelf staat, maar vooral ook waar je collega’s staan, zodat jullie gezamenlijk dezelfde boodschap uitdragen;
  • Ontwikkel een gedeelde visie, die gesteund wordt door de directie;
  • Focus in de gesprekken op waarden die je met elkaar deelt en onderzoek wat deze in de praktijk betekenen;
  • Onderzoek waar deze waarden (kunnen) schuren en hoe jullie hier dan mee om willen gaan;
  • Begrens gedrag dat respectloos is en/of tegen de gemaakte afspraken in gaat, maar nodig leerlingen te allen tijde uit om te vertellen welke behoeften, zorgen of ervaringen schuilgaan achter hun uitspraken;
  • Besteed zoveel mogelijk aandacht aan de grote meerderheid in het midden en laat de polen af en toe voor wat het is en probeer geen bruggen te bouwen. Door hierop te focussen, blijf je brandstof voor polarisatie aanleveren, terwijl de grootste beweging vanuit het midden komt;
  • Ga deze gesprekken gedurende het hele jaar aan, ook buiten de lessen Maatschappijleer/Maatschappijwetenschappen en zonder acute aanleiding of heftige gebeurtenis als deze.

Ben je docent of schoolleider en zou je graag even met iemand overleggen? Neem dan gerust contact met ons op via info@criticalmass.nl of 030-2714956. Wij kunnen je dan ook meer vertellen over onze projecten, werkvormen en trainingen voor docenten, die wij-zij-denken tegengaan en de sociale veiligheid op school vergroten.

Daarnaast wijzen we je graag op de website ter-info.nl, daar vind je meer informatie over het bespreekbaar maken van terrorisme en politiek geweld in de klas, alsmede een lesbrief over Samuel Paty.