Ons Critical Team

Critical Mass bestaat uit een vast team van mensen met uiteenlopende achtergronden en expertises. Daarnaast ondersteunt een flexibele schil van o.a. trainers, onderzoekers en creatievelingen bij de uitvoer en het ontwikkelen van onze projecten. Een van deze toppers is Maike, al 10 jaar betrokken bij Critical Mass en niet meer weg te denken uit onze organisatie. We vroegen Maike over hoe zij de afgelopen jaren bij ons heeft ervaren…

het begint met ervaren

10 jaar geleden ben ik ooit gestart als vrijwilliger bij Critical Mass. Er was een 10daagse uitwisseling voor een Erasmus+ programma samen met een Belgische, Tsjetsjeense en Palestijns- Israëlische partner. We gingen in die 10 dagen verschillende kunstvormen inzetten en daarover leren. Het jaar dat ik voor het eerst meedeed verdiepten we ons in ‘Het theater van de onderdrukten’, een methode van Augusto Boal. Dit is een methode waar je spel en theater inzet om lastige situaties te onderzoeken en uit te beelden. Vervolgens ga je met het publiek in gesprek over de mogelijkheden binnen de situatie met als doel om de situatie te veranderen, maar ook om te kijken wat je kunt doen om te zorgen dat deze situaties niet meer plaatsvinden. Dit is precies wat Critical Mass nu nog steeds doet en wat ik zo mooi vind: ervaringsleer: vanuit een gezamenlijke ervaring reflecteren en zoeken naar alternatieven.

#1 ga het gesprek aan

Om een inclusieve klas te creëren is het belangrijk om open in gesprek te gaan over discriminatie, vooroordelen en diversiteit. Denk samen met je klas hierover na en ga het gesprek erover aan. Hierin kan het helpen toegankelijke gespreksstarters te gebruiken: bekijk filmpjes, praat over het laatste nieuws of doe een spel. Er zijn veel verschillende manieren om gesprekken over discriminatie en diversiteit op gang te laten komen. Nodig je leerlingen/studenten uit om hun mening over de verschillende thema’s te geven. Wanneer er weerstand in de klas ontstaat, vraag hen daarop te reageren. Er zijn veel handige, interactieve tools die dienen als gespreksstarters om te praten over moeilijke onderwerpen. Een aantal voorbeelden van (gratis) werkvormen vind je op ons webportal www.uitdeklas.nl.

Integrale veiligheidscoördinator van mboRijnland, Susan Sants, leerde de online balgame Catch! een aantal jaren geleden kennen via Expeditie VRIEND&VIJAND. Nog steeds wordt de game ingezet als gespreksstarter als het gaat over een inclusief school- en klassenklimaat en wordt de game gespeeld door zowel leerlingen als medewerkers van het mboRijnland. Susan vertelt ons meer over haar ervaringen met de game en wat deze manier van ervarend leren teweeg brengt.

hoe ga je met elkaar om?

We zijn al een flinke tijd bezig met het nastreven van een veilig en inclusief schoolklimaat op het mboRijnland. Zo hebben we een aantal jaar geleden de VRIEND&VIJAND expeditie op twee locaties ingezet in het begin van het schooljaar. Dit is een rondreizend, interactief project van Critical Mass met vijf ‘confrontatiecontainers’ voor leerlingen en docenten. We wilden onze eerstejaars laten nadenken over: ‘Hoe ga je met elkaar om?’ en ‘Hoe kan jouw gedrag een ander beïnvloeden?’ Dit hebben we inmiddels voortgezet met VRIEND&VIJAND in de klas, waar we de dilemmagames inzetten om het gesprek over gedragsregels aan te jagen.

Nu de scholen weer van start zijn gegaan na een roerige periode met veel wisselende maatregelen en een lange periode van thuisonderwijs geven docenten aan dat: ‘Hoe ga je met elkaar om op school?’ een beetje is weggezakt. Leerlingen moeten weer wennen aan de drukte om hen heen en zijn soms vergeten hoe je respectvol met elkaar omgaat. Het communiceren verloopt lastiger en er zijn kortere lontjes. Deze activerende werkvorm is een mooie tool zijn om gesprekken op een laagdrempelige manier op tafel te krijgen en om ervaringen te delen over wat er speelt.

gratis Activerende werkvorm

Om docenten in deze tijd te ondersteunen bieden we een gratis activerende werkvorm aan om het groepsgevoel in de klas te versterken.

De werkvorm die we ter beschikking stellen geeft je als docent inzicht in wat goed gaat en wat minder goed gaat in de klas. Je kunt zelf het onderwerp kiezen en deze bijvoorbeeld toespitsen op de sfeer in de klas, of hoe het is om weer fysiek aanwezig te zijn. Je haalt op een veilige manier op wat er speelt in jouw klas rondom een bepaald thema. Dit kun je gebruiken als een gespreksstarter en het ondersteunt bij het afspreken van gedeelde omgangsvormen. Je krijgt op een laagdrempelige manier inzicht op verschillende perspectieven binnen jouw klas.

De werkvorm is geschikt voor alle niveaus en leerjaren van VO- en mbo scholen en bestaat uit twee onderdelen:

  1. De rode en de groene doos (les 1)
  2. Gesprek aan de hand van stellingen (les 2)

Enthousiast geworden? Download de activerende werkvorm hier.

PROJECT EUROPE

“We proberen ieder jaar Project Europe terug te laten komen. In deze projectweek behandelen we onder andere de thema’s vluchten, migreren, integreren, oorlog, inclusie en exclusie. Helaas ieder jaar weer actuele thema’s. Leerlingen gaan tijdens deze projectweek aan de slag met het vormen van hun mening en komen op allerlei manieren in aanraking met het debat, het beleid en met de mensen. Zo bezoeken ze bijvoorbeeld een AZC, komen er gastsprekers langs en spelen ze scenariogames.”

Nieuwe groepjes

“Eigenlijk was het gelijk al enorm leuk. In de eerste les werden namelijk de groepjes gevormd. In beide klassen zijn er altijd dezelfde groepjes studenten die dingen samen ondernemen of met elkaar optrekken. Het zijn ook alle twee klassen met veel verschillende (culturele) achtergronden, leeftijden en levensfases. Zo zit er iemand in de klas die al een kindje heeft en de ander is pas 16 en is hier nog helemaal niet mee bezig. Doordat de studenten in het begin een aantal vragen moesten invullen kwamen ze allemaal in een ander groepje terecht dan waar ze normaal in zouden gaan zitten. In het begin werd er een beetje tegengesputterd en vonden sommige het een beetje spannend maar ze gingen er toch mee aan de slag.”

‘Het is alweer een poos geleden maar ik liep een keertje langs het kantoor van Critical Mass en zag allerlei posters over maatschappelijke onderwerpen. Ik was nieuwsgierig en werd enthousiast en dacht: ik klop gewoon aan! We hebben even gekletst en we bleken veel raakvlakken te hebben. Later kreeg ik een berichtje of ik mee wilde werken aan een campagnebeeld voor een nieuw project. En dat hebben we gedaan.

Bij het maken van het campagnebeeld hebben we multiperspectiviteit als uitgangspunt genomen en hebben we daar verschillende onderwerpen aan gekoppeld. Dit zie je bijvoorbeeld rechts van het midden goed terug. Hier zit een poppetje op de grond met verschillende spiegels om zich heen. Dit gaat letterlijk over verschillende perspectieven en over hoe je naar jezelf kijkt en hoe je omgeving naar je kijkt. Hier gaan studenten tijdens Code MBO dan ook mee aan de slag. Ze onderzoeken samen met hun medestudenten hun eigen kijk op de wereld en die van anderen, stappen in andermans schoenen en worden aangespoord om situaties van verschillende kanten te bekijken.

Rechts daarvan zie je een poppetje met twee personen die op de schouders zitten. Dit gaat over beïnvloeding. Hoe beïnvloed jouw omgeving, maar ook bijvoorbeeld de media, jouw kijk op de wereld? Ook hier gaan studenten in Code MBO veel mee aan de slag. Ze leren onderscheid maken tussen meningen en feiten en komen erachter hoe media vaak bepaalt hoe je naar situaties kijkt. Dit doen ze o.a. door hun eigen nieuwsitem samen te stellen.

Verder zie je een poppetje in het midden staan met heel veel verschillende identiteiten ineen. Aan de ene kant kan het een scholier zijn, maar ook een sporter. Het kan een man zijn of een vrouw en alles daartussenin of daarbuiten. Het kan allemaal en die diversiteit wilden we hier dan ook graag aan de studenten meegeven. Tijdens Code MBO wordt er veel aandacht besteed aan het creëren van een veilige basis door elkaars mening en ideeën te respecteren. Zo leren de studenten zichzelf en hun klasgenoten beter kennen.

Tot slot heb ik met het algehele beeld geprobeerd een compositie te maken met verschillende lagen en verschillende mogelijkheden om ernaar te kijken. Ik wil een gevoel oproepen bij de kijker en duidelijk maken dat perspectief niet altijd klopt en het soms onduidelijk kan en mag zijn. Ook komen de planeten telkens terug. Dit gaat echt over andere werelden en het ‘onontdekte’.

En zo zitten er nog veel meer gedachten achter eigenlijk alles in het beeld. Allemaal aansluitend bij het project en thematieken die aansluiten bij de belevingswereld van de studenten.

Wat zie jij?

 

Code MBO

In navolging van hun Franse ambtgenoot, hebben onze onderwijsministers Arie Slob en Ingrid van Engelshoven scholen gevraagd om aandacht te besteden aan de moord op de Franse leraar Samuel Paty en stil te staan bij het belang van de vrijheid van meningsuiting. “Op welke manier dan ook het beste past, laten we ons solidair tonen.”

Op het eerste zicht een logisch, bijna voor de hand liggend verzoek dat wij als Critical Mass bovendien dringend onderschrijven.

Toch is het belangrijk om rekening te houden met de complexiteit van dit verzoek. Niet alleen vanwege de praktische uitvoering hiervan en de belangrijke keuzes die hieraan ten grondslag liggen, maar vooral omdat deze heftige gebeurtenis nogal wat impact heeft of kan hebben op je eigen docentschap en de rol die jij voor jezelf weggelegd ziet waar het gaat om maatschappelijke vraagstukken.

Een schoolklas bestaat uit gemiddeld 25 leerlingen met allemaal een eigen mening. Daarnaast brengt elke leerling op hun beurt weer 25 gezinnen, families, opvoedingspatronen en een veelvoud aan identiteiten en eigen ervaringen met zich mee, die allemaal meespelen wanneer je het gesprek opent over ‘vrijheid’ en de grenzen die hier automatisch ook bij komen kijken.

Gebaseerd op onze ervaringen op uiteenlopende middelbare scholen en mbo’s, willen we daarom graag een aantal belangrijke observaties delen:

  • Weet waar jij zelf staat, maar vooral ook waar je collega’s staan, zodat jullie gezamenlijk dezelfde boodschap uitdragen;
  • Ontwikkel een gedeelde visie, die gesteund wordt door de directie;
  • Focus in de gesprekken op waarden die je met elkaar deelt en onderzoek wat deze in de praktijk betekenen;
  • Onderzoek waar deze waarden (kunnen) schuren en hoe jullie hier dan mee om willen gaan;
  • Begrens gedrag dat respectloos is en/of tegen de gemaakte afspraken in gaat, maar nodig leerlingen te allen tijde uit om te vertellen welke behoeften, zorgen of ervaringen schuilgaan achter hun uitspraken;
  • Besteed zoveel mogelijk aandacht aan de grote meerderheid in het midden en laat de polen af en toe voor wat het is en probeer geen bruggen te bouwen. Door hierop te focussen, blijf je brandstof voor polarisatie aanleveren, terwijl de grootste beweging vanuit het midden komt;
  • Ga deze gesprekken gedurende het hele jaar aan, ook buiten de lessen Maatschappijleer/Maatschappijwetenschappen en zonder acute aanleiding of heftige gebeurtenis als deze.

Ben je docent of schoolleider en zou je graag even met iemand overleggen? Neem dan gerust contact met ons op via info@criticalmass.nl of 030-2714956. Wij kunnen je dan ook meer vertellen over onze projecten, werkvormen en trainingen voor docenten, die wij-zij-denken tegengaan en de sociale veiligheid op school vergroten.

Daarnaast wijzen we je graag op de website ter-info.nl, daar vind je meer informatie over het bespreekbaar maken van terrorisme en politiek geweld in de klas, alsmede een lesbrief over Samuel Paty.

Decennia lang hebben zogenoemde “bezorgde burgers” het debat over migratie, integratie en onze diverse samenleving bepaald. Nu is het de beurt aan LHBTI+’ers, moslims en mensen van kleur, die uitsluiting en sociale ongelijkheid pijnlijk blootleggen, aldus Tofik Dibi, die vorige week zijn nieuwste boek ‘Het monster van wokeness’ presenteerde.

Dit stuit op weerstand, verzet en soms zelfs op geweld. Online en in de media waren we dit al wel gewend, tegenwoordig voegen we de rechtbank als nieuwste frontlinie toe.

Dat deze stemmen steeds vaker en luider van zich laten horen, bleek eerder dit jaar al uit de vele drukbezochte Black Lives Matter-demonstraties. Wie nu nog racisme in Nederland ontkent, wil gewoonweg niet luisteren en leren. Toch begint bij die weerstand nou juist het noodzakelijke gesprek dat we met elkaar móeten voeren.

Om sociale ongelijkheid tegen te gaan, is het belangrijk om te onderzoeken wie je bent en je eigen positie binnen deze systemen en debatten kritisch te bevragen. En vooral: om je eigen reflexen te onderzoeken, als individu en als samenleving.

Echte verandering begint pas wanneer je je uitspreekt. Wanneer je je nek uitsteekt en het gesprek aangaat met je vrienden, huisgenoten, ouders en collega’s. Met de docent op school en met je leidinggevende.

Hier is moed voor nodig. Zoals de vrouwen van Dipsaus en Lilith Magazine met hun kritische journalistiek. En zoals Tofik Dibi met zijn docu’s en boeken. We delen daarom graag de volgende twee, recent uitgekomen boeken. Wij wensen iedereen veel kennis en leesplezier.

DE GOEDE IMMIGRANT

Eerste, tweede en derde generatie blijven met dezelfde vragen worstelen: wanneer mag je jezelf Nederlander noemen, en is dat ook wat je echt wil? Mag je kritiek op je nieuwe vaderland hebben? Mag je het debat bepalen?  De mensen over wie vaak wordt gedebatteerd en gesproken, komen nu zelf aan het woord – op hun manier, in hun eigen stijl, en in hun eigen taal. Ze laten je ongefilterd en ongezouten zien hoe het is om structureel, van generatie op generatie de realiteit van ‘de Ander’ te moeten leven.

Kijk hier voor meer informatie.

HET MONSTER VAN WOKENESS

Met een Twitteraccount én temperament bindt de woke Kawtar online de strijd aan tegen ongelijkheid. Binnen een mum van tijd groeit ze uit tot Nederlands meest invloedrijke activist. De prijs die ze daarvoor moet betalen ziet ze echter niet aankomen.

Kijk hier voor meer informatie.

Ons Sinterklaascadeau aan Nederland. EEn Exclusieve podcastopname met Kick Out Zwarte Piet- voorman Jerry Afriyie over de laatste racismegolf in Nederland.

Een speciale Sinterklaas-editie van de Angststudio, zie het als ons Sinterklaascadeau. In deze zesde aflevering van de Angststudio spreekt Mounir Samuel met activist en dichter Jerry Afriyie over de laatste racismegolf in Nederland.

Voor Sinterklaas zou iedereen een spiegel in zijn schoen moeten krijgen, zodat niemand meer weg kan duiken, concluderen Jerry Afriyie en Mounir Samuel. Want hoewel het racismedebat steeds feller wordt, durven mensen nog steeds niet te erkennen waar het echte probleem ligt. We lijken op een transitiepunt te staan, maar “…als de oplossingen zouden worden gezocht in samenwerking met zwarte mensen, dan waren deze zo gevonden. Racisme kun je niet ‘polderen’, dan hou je het in stand. Je kunt het niet knuffelen, je moet ervan af.”

Over Jerry Afriyie

Jerry Afriyie is woordkunstenaar en organisator van de Dag van de Empathie, maar voor het grote publiek vooral bekend als voorman van Kick Out Zwarte Piet. De strijd tegen Zwarte Piet werd voor hem al gauw een campagne met een grote, persoonlijke missie: het streven naar Nederland waarin iedereen als mens wordt gezien en behandeld. Hij spreekt hij over het stilzwijgen van Mark Rutte na de aanval op het KOZP-congres en de pijn die gepaard gaat met de strijd voor verandering. Een eerlijk gesprek over racisme in Nederland, de angst voor verandering en bovenal de angst voor ‘de ander’.

Beluister de podcast via Spotify, Apple Podcast, Google Podcast, Overcast of via www.angstfabriek.nl/podcast.